De cadet (4)

Al om 6 u ’s morgens op dinsdag 17 juli 1956 moeten de kandidaat-cadetten die zich de avond voordien in de Hogere Zeevaartschool hebben gemeld voor het toelatingsexamen uit de veren. Die examens zullen drie dagen in beslag nemen.

De eerste dag wordt besteed aan het medisch onderzoek. Voor die keuring moet er 95 frank worden betaald. ’s Namiddags is er alleen nog een tbc-test. Na die test zijn de kandidaat-cadetten vrij. Dat komt Roger goed uit: hij is zijn scheercrème vergeten en trekt de stad in om een tube scheerzeep te kopen. Hij lijkt na het medisch onderzoek geen examenstress meer te hebben. Hij maakt geen gebruik van de mogelijkheid om de leerstof nog eens door te nemen, maar noteert dat hij ’s namiddags én ’s avonds uit geweest is in Antwerpen. Zouden de kandidaat-cadetten al vóór ze het toelatingsexamen beginnen de bloemetjes buiten zetten? Niet echt. Alvast Roger zakte toch niet echt door. Om kwart over tien lag hij al in bed.

’s Anderendaags moeten de kandidaten opnieuw om 6 u opstaan. Roger scheert zich. Een man moest blijkbaar gladgeschoren aan de examens deelnemen. O ja, op geen enkel moment tijdens zijn opleiding zou er sprake zijn van vrouwelijke leerlingen, laat staan professoren. Niet in de school, niet aan boord. Allen die wilden varen, moesten mannen zijn…

In de voormiddag staan algebra, meetkunde en aardrijkskunde op het examenprogramma. In de namiddag volgen Frans en Engels. ’s Avonds moeten de kandidaat-cadetten in de haven van Antwerpen bootje gaan roeien. Of zou dat ook meteen een proef van moed en durf geweest zijn?

Op donderdag leggen ze tenslotte nog examen natuurkunde, driehoeksmeting en Nederlands af. Wanneer mijn vader zijn examenuitslag kreeg, vermeldde hij niet in zijn boekjes. Maar hij was dus geslaagd. En wie weet wist hij dat al die laatste examendag zelf. Want ’s namiddags moest hij al bij een zekere Van Hoorickx zijn, “om mijn klederen te passen”. De komende maanden zal Roger nog dikwijls bij die Van Hoorickx langsgaan, telkens hij uitrustingsstukken en uniformen moet passen én kopen. Volgens mijn moeder kostten al die mooie uniformen, hoofddeksels, uitrustingsstukken en instrumenten stukken van mensen.

Daarna mogen de kandidaat-cadetten naar huis. Voor velen onder hen breekt nog een vakantie van zo’n tweeënhalve maand aan. De geslaagden worden pas op dinsdag 2 oktober terug verwacht als cadet. Niet in de Zeevaartschool, maar op de Mercator, het schoolschip dat maandenlang hun nieuwe thuis zal worden.

Voor Roger breken nu tweeënhalve maand hard labeur aan. Als hij rond 17 u terug thuis is, haast hij zich naar Stubbe om te telefoneren naar Knokke. ’s Anderendaags wordt duidelijk dat hij al een job versierd heeft in een ander hotel dan de Saint-Georges Palace, waaruit hij ijlings was weggevlucht om zich op zijn ingangsexamen voor te bereiden.

Roger vertrekt ’s anderendaags naar Hotel Claridge’s Exelcior in Knokke-het Zoute. De nieuwe werkplek lijkt vanaf dag één niet zo aantrekkelijk. “We moeten slapen in een kelder”, noteert hij. En de volgende dag is hij al van half zeven tot kwart over tien van ontbijtdienst, terwijl, stel je voor, de epauletten voor zijn witte kelnervest nog niet toegekomen waren.

Dat de sfeer in het hotel niet zo snor zit, blijkt ook uit kleine zinnetjes in zijn boekje van de dagen die volgen: dat zijn chef de rang buitengevlogen is; dat hij, na meer dan een week aan de slag te zijn, een ander beddenlaken heeft gekregen omdat het vorige gescheurd was; en dat er in het hotel in die laatste juliweek weinig volk was, namelijk 20 man. Hij steekt 1.305 frank in zijn spaarpot en twee dagen later ontsnapt hem een hartenkreet: “Weinig verdiend!!!! Hoe zal ik toekomen????”

Augustus begint gelukkig onder een gunstiger gesternte. De tiende steekt hij weer 2.500 frank in zijn spaarpot en schrijft: “zeer veel werk, 107 couverts”, en de volgende dag zelfs “135 couverts!” Toch lijkt de Claridge, in tegenstelling tot de Villa vóór de “tronc”, een plek waar harder moet worden gewerkt voor minder geld. De baas stuurt zijn commies Serge de laan uit. ‘s Anderendaags daagt Albert, een andere kelner, ’s avonds niet meer op. Maar Roger, de harde werker, steekt in augustus nog eens 2.000 en nog drie keer 1.500 frank in zijn spaarpot.

Op zondag 2 september is het seizoen gedaan, terwijl Roger nog een hele maand aan de slag zou kunnen blijven. Naarstig zoekt hij een nieuwe werkgever. Op 7 september begint hij bij Craemers, aan de dorsmachine. Hij had dat werk al eerder gedaan, wanneer er ergens handen tekort waren in de oogsttijd. Maar dorsen was zware arbeid. Een stationaire dorsmachine of dorskast uit de jaren vijftig werd gebruikt om de graankorrels uit de aren te halen en het graangewas te ontdoen van stro. Met twee man moest je dan elk aan een kant van de machine aan een wiel of een hendel draaien. Zo werden de graankorrels van de halmen geslagen en het kaf en stro gescheiden van het koren. Dat was vuil en hard werk, heel de dag in het stof, doorgaans in de zomerzon, van ’s morgens zeven tot ’s avonds zeven uur. Wat een verschil met vandaag: nu wordt het graan door een zelfrijdende pikdorser gemaaid en gedorst.

Op zijn eerste werkdag kan Roger het nog kalm aan doen. Hij begint om 13 u en werkt tot 19 u. “Moe”, schrijft hij niettemin ’s avonds voor het slapen gaan. Vanaf dan begint hij een dorsmarathon, enkel onderbroken op zondag. Hij staat op tussen 5 en 6 u, afhankelijk van hoe lang het fietsen is naar de plek waar de dorsmachine die dag staat. Hij komt de volgende weken bij meer dan twintig boeren op het erf, in de buurt maar ook verder weg, in Damme, Dudzele, Koolkerke en Lissewege tot in Zeebrugge. De eerste dagen bloedt hij uit zijn neus, één keer zelfs “ferm”. Afhankelijk van de uren en de vrijgevigheid van de boer verdient hij zo’n 200 frank per dag. Soms moeten de dorsers ook hun boterhammen zelf meebrengen. Half september speelt hij op zondag met ESP tegen de derde reserveploeg van Club Brugge. Een match waarvan ik vermoed dat hij ze ondanks zijn door die slavenarbeid afgepeigerde lichaam wilde spelen omdat hij ze vooral niet wilde missen. ESP verloor met 1-13.  

Tussendoor haalt hij 6.000 frank van zijn spaarboek, waarmee hij naar Antwerpen reist, want van de Zeevaartschool ontvangt hij brieven over allerhande dingen die geld kosten, zoals die uniformen die hij bij Van Hoorickx moet gaan passen. Als hij weer thuis is van Antwerpen schrijft hij meteen naar de Zeevaartschool om een formulier voor de aanvraag van een studiebeurs te vragen. Dat ze daar in de Poelweg nog niet eerder aan gedacht hadden!

Als het formulier in de bus zit, vult hij het meteen in en vraagt een beurs van 10.000 frank. Nooit in zijn leerperiode op de Mercator schrijft hij of hij die beurs effectief ontvangen heeft. Daarom schreef ik zelf maar een mail naar de Zeevaartschool om te vragen of er iets van Roger in het archief zit. Een medewerkster mailde me prompt enkele kopieën, waaronder een document waaruit blijkt dat Roger in zijn eerste jaar een beurs heeft gekregen van 4.800 frank.

Hoe dichter de datum van het examen komt, hoe drukker het wordt. Zelfs Pa moet nog documenten voor de Zeevaartschool ondertekenen, er moeten pasfoto’s worden overgemaakt en geld worden overgeschreven voor de lopende uitgaven van de cadet en voor de verzekering. Op 29 september krijgt hij van Van Hoorickx nog kledingstukken thuisgestuurd. Op 1 oktober gaat hij met Ma om “werkschoenen, sloffen en basketsloffen” en koopt hij nog een farde, schrijf- en kladschriften. Na de middag maakt hij met Ma zijn valies gereed.

De volgende ochtend staat hij om twintig voor 6 op en reist van Sint-Pieters met bus, trein en tram naar de Mercator in Antwerpen. Daar stapt hij om kwart voor tien voor het eerst in zijn leven over de gangway en zet voet aan boord, met een conditie van staal. Hij kijkt omhoog en vraagt zich af hoe het zal zijn om daarboven over de hoogste ra van de fokkenmast te hangen, als het bramzeil moet opgedoekt worden terwijl het schip op open zee door de storm slingert. Hij voelt zich leven, van zijn weerborstel tot zijn kleine teen, dat weet ik zeker.

Dit bericht werd geplaatst in familie, geschiedenis, uit de boekjes van mijn vader en getagged met , , , , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s