Sint Leo (2)

Bij het lezen van de boekjes met de drie laatste schooljaren van Roger aan het Sint-Leocollege moest ik vaak terug denken aan mijn eigen jaren in het hoger middelbaar. De wereld en de manier van les geven zijn in die zowat drie decennia tijdsverschil enorm geëvolueerd. Maar wat scholieren door het hoofd gaat, wat ze beleven en hen drijft, is nauwelijks veranderd.  

Soms zoek ik tussen de dagboeklijnen van enkele woorden naar betekenissen die er misschien niet zijn. Ik schrijf erover en realiseer me dat ik misschien willens nillens een jongen boetseer die een man in wording was zoals ik op zijn leeftijd. Want zoals mijn vader zat ik op school regelmatig in vervelende lessen waar ongeïnspireerde, onverschillige, ongemotiveerde en soms zelfs pesterige leerkrachten op mijn zenuwen werkten.

Maar evengoed als toen compenseerden schitterende leraars die een verschil maakten die ledigheid en verveling. Ze prikkelden mij en Roger om onze talenten te ontwikkelen en onze nieuwsgierigheid te bevredigen. Allebei verslonden we in die jaren kranten en weekbladen. Soms werden we ook gedreven door opstandigheid en het streven naar meer vrijheid, van onze ouders en van de school. We deelden de drang om groot te willen doen terwijl we nog net te klein waren en door de mand vielen. We kregen de klappen waarom we vroegen, zoals Boudewijn De Groot zong. En we kotsten onze overmoed uit in het toilet of verstopten ze onder de mat.

In die belangrijke laatste collegejaren voelden we de ambitie groeien om goed te worden in wat we graag deden. Onze dromen om iets te maken van ons leven werden stilaan een wil. Alles wat er bij mij goed was, vind ik terug bij mijn vader. Over wat er bij mijn vader minder goed was, sprak hij later zelden of nooit. Maar nu lees ik het in zijn boekjes. Ja, nu lees ik het toch in die boekjes, hoewel ze voor iedereen al die jaren streng verboden lectuur waren gebleven. Maar hij is er de controle over verloren toen hij onverwacht in de ziekenwagen in coma gleed, op weg naar het hospitaal waar hij overleed. Zijn levenswerk is onbestemd gebleven. Maar nu, 23 jaar na zijn dood, mag ik hem van mijn moeder door die boekjes beter leren kennen.

Zelden in grote emoties of filosofische beschouwingen, vooral in trivialiteiten en details waarachter veel onuitgesprokens schuilgaat, bouwde hij elke dag aan die toren van neergeschreven belevenissen. In maart 1953, twee maanden voor zijn zestiende verjaardag, noteerde hij dat hij een huiswerk moest “hermaken” en dat hij voor straf 200 keer “had geïnd” moest schrijven. ’s Anderendaags moest hij dat nog eens overdoen, met de woorden “verleden deelwoord plus d” erbij. Twee dagen later schrijft hij doodleuk in zijn boekje dat Ma het vertrek “geschildert” heeft.

De week daarop moet hij van priesterleraar De Zeure – ik weet niet of dat een bijnaam is of zijn werkelijke naam – een opstel schrijven met als titel: “Het nut van het opletten”. Roger moet zelfs eens bij Zijne Eerwaarde Heer Principaal, zoals de schooldirecteur toen werd genoemd, op het matje komen, voor vijf slechte punten gedrag die hij verzameld heeft. Drie weken later heeft hij weer 4 slechte punten voor gedrag aan zijn broek, “om in Kamiel zijn gat te schoppen”.

Nog dezelfde maand krijgt hij van De Zeure vier slechte punten voor slechte werken en lessen. Een van zijn vrienden moet voor straf vooraan in de klas op z’n knieën gaan zitten. Zelf moet hij opstellen schrijven over “Drie maal doen wat de bewaker vraagt” en “Mijn lange tong en interessante gesprekken”. Aan verbeelding hadden die priesterleraars geen tekort.

De jongens haalden zoals wij kattenkwaad uit en bezondigden zich soms aan regelrechte deugnieterij waar ze later spijt van kregen. Ook zij waren al eens frank, stout en ongehoorzaam en bevochten in de puberjaren hun positie in de klasgroep. Ze staken elkaars banden plat, pikten elkaars boterhammen, trokken elkaars schoenen uit in de klas, verkenden het verboden gebied van de kloosterzolder, zeurden tijdens de wedstrijden en werden bij dit alles soms gepakt, waarna een straf volgde.

Maar ze beleven ook heerlijke avonturen. Op 17 juni staat Roger om 5 u op om de trein te nemen voor de schoolreis naar Dinant. Dat moet een bevrijdende knaller van een uitstap zijn geweest. Roger had van Pa 20 frank drinkgeld meegekregen. Voor het eerst lees ik dat hij in Dinant sigaretten gerookt heeft. Hij was om 11:05 u terug thuis en hij had 57 frank verteerd.

Mijn vader was als puber zo herkenbaar soms en tegelijk zo anders: hij moest veel meer werken thuis dan ik. Hij had van alles wat materieel was, minder. In geen van de drie boekjes over zijn collegejaren lees ik iets bijzonders op zijn verjaardag. Blijkbaar werd die toen nog niet gevierd. Van zodra hij zestien was moest hij bijdragen in de kost: heel zijn kerst-, paas- en grote vakanties bracht hij vanaf dan door in die Koninklijke Villa in Knokke, waar hij vaak ook nog weekendshiften deed. Van wat hij daar als loon verdiende moest hij thuis alles afgeven, behalve zijn drinkgeld. Gelukkig stroomde dat rijkelijk binnen. Ik denk dat hij zo meer verdiende dan ik met babysitten en met de stukjes over het Leuvens studentenleven die ik in mijn universiteitsjaren een tijdje voor de Gazet Van Antwerpen schreef. Hij kocht met zijn drinkgeld in zijn Knokse jaren onder meer een bibliotheekkastje, een horloge met een chronometer, een mechanische schrijfmachine en een fototoestel.

Op die leeftijd was mijn vader in Knokke een vrijer man dan ik als student in mijn Don Boscocollege of in de eerste jaren in Leuven. Na zijn dienst, verlost van strenge leraars en ouders die de jongeren kort hielden, kon hij doen wat hij wilde: uitgaan in Knokke, Blankenberge of Zeebrugge, in zee gaan zwemmen, voetballen of kaarten, achter de meisjes lopen of om sterke drank en sigaretten fietsen over de Nederlandse grens. Hij besteedde zelfs 170 frank van zijn drinkgeld aan een luchtdoop van een half uur in een sportvliegtuigje, vanop het vliegplein dat aan het Zwin grensde.

Zoals bij mij stak in die jaren zeker ook bij hem de hunker naar de meisjes de kop op. Bij mij zaten ze natuurlijk zomaar in de klas aantrekkelijk te wezen, soms nog smachtend naar de jongen van hun dromen maar evengoed zelf al ondernemend genoeg, wanneer en waar geen oog van een leraar het kon zien. Bij mijn vader kon er op school niks met meisjes, want het onderwijs was nog lang niet gemengd. Er wachtte je zelfs een nul voor gedrag als je buiten de school betrapt werd in het gezelschap van zo’n gevaarlijk wezen van het ander geslacht, zoals een van Rogers vrienden overkwam.

Toch was mijn vader ook op dat gevaarlijk terrein actief. Hij heeft een tijdje een vriendinnetje gehad met wie hij af en toe van school in de stad naar Sint-Pieters durfde fietsen. Hij wisselde met haar brieven uit en nam haar mee naar de beschuttende drukte van de sinksenfoor. Op een dag daverde de emotie van de bladzijde, toen hij noteerde “dat de pastoor haar gezegd heeft dat ik met 3 meisjes loop, de zot”, waarmee hij bedoelde dat zoiets pertinent onwaar was. Enkele weken later, na een ruzie op de foor, lees ik dat hij haar brieven heeft verbrand. Op basis van een bericht van een begrafenisondernemer dat ik via Google terugvond, vermoed ik dat ze helaas twee jaar geleden in Brugge overleden is. Ze is 81 geworden. 

familie | geschiedenis | uit de boekjes van mijn vader | Uncategorized
Dit bericht werd geplaatst in familie, geschiedenis, uit de boekjes van mijn vader, Uncategorized en getagged met , , , . Maak dit favoriet permalink.

3 reacties op Sint Leo (2)

  1. Anoniem zegt:

    Super Peter!!! Die agenda’s zijn voor jou een geschenk. Dank dat je dit met ons wilt delen.

    Like

  2. Anoniem zegt:

    Ik vergat mijn naam te vermelden, dus gezien ik niet van “anoniem” hou…..
    Groetjes
    Laurence

    Like

  3. Ann Dermul zegt:

    Prachtig, Peter. En tegelijkertijd ook heel geladen… Niet echt vrijblijvende lectuurn

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s